HISTORIZON

Een terugblik naar het heden

Item gefilterd op datum: december 2016 - Historizon
maandag, 05 december 2016 09:43

Van Surabaya naar Amsterdam

We hadden dan wel een historische reis maar ik was nu toch wel blij met onze hedendaagse communicatie middelen. Ons vliegtuig uit Surabaya had behoorlijk veel vertraging. Hierdoor dreigden we onze aansluitende vlucht in Jakarta te missen. Via het internet kon ik Arjan bij ons op kantoor in Nederland op de hoogte houden. Via onze agent een noodscenario ingezet en op de luchthaven van Jakarta stond een aparte bus met begeleiding voor ons klaar. Direct naar de goede terminal, via sluipwegen overal tussendoor en de aansluiting gehaald.

Het was de laatste etappe van een enerverende reis. Vanmorgen nog een wandeling gemaakt door de wijk rond ons hotel. De wijk waar de Nederlandse beter gesitueerde woonden en uitgingen. Meerdere mooie huizen herinneren nog aan die tijd.

Na een mooie afscheidslunch in het hotel vertrokken we ruim op tijd naar het vliegveld. We waren gewaarschuwd voor extreme files vanwege demonstraties. Toch geen files, dus wel heel erg vroeg op het vliegveld.

Wat een reis. Een hoofd vol indrukken. Het tolt nog door elkaar. Maar ook een niet te missen ervaring. Een beetje heeft dat land Indonesië iets van zichzelf laten zien. Voor mij is Indonesië niet meer zo maar een land, maar het is een wezenlijk onderdeel geworden van mijn geschiedenis.

Met heel veel dank aan Hans Bonke die ons op verrassende plaatsen bracht. Ons lokale team van Dini, Rio en Yanti, die in hun eigen taal dingen voor ons konden regelen die anders niet zo maar gelukt waren.

Dank ook aan de deelnemers die elk op zijn of haar wijze mij steeds weer een beetje hielpen om de geschiedenis van dit mooie land te beleven.

De vliegreis is lang en ver. Zo'n 12.000 km. Van Jakarta naar Amsterdam in één lange ruk. Maar het is het mij waard, deze ervaring, meer dan waard.

Gepubliceerd in Piet blogt
zaterdag, 03 december 2016 09:28

Surabay

Weer zo'n plek, weer zo'n stad waar heden en verleden zo met elkaar in contrast zijn. Nu een mooie stad, zo vriendelijke mensen, zo hartelijk, voorkomend. Ruim, veel groen.

Met het verleden bedoel ik het najaar van 1945. Over deze periode is nog weinig bekend. Nieuw onderzoek is aangekondigd. Resultaten van dat onderzoek zullen onderstaande verder inkleuren en mogelijk bijstellen. Dat is alleen maar goed.

In 1945 kwam er een einde aan de Japanse bezetting. De voormalige kampbewaarders moesten nu de Nederlanders beschermen. Tegen de afspraken in kregen veel Indonesiërs, vooral jongeren Japanse wapens in handen. De Nederlanders kwamen terug in Surabaya. Eindelijk verlost van die vreselijke marteling in de Jappenkampen. Ze kwamen terug met het voornemen om hun leven van voor de oorlog weer op te pakken. Is het hun kwalijk te nemen dat zij na alle ellende daarnaar verlangden. Maar de wereld waarin zij kwamen was niet meer dezelfde. De Indonesiërs en zeker de jongeren wilden onder geen voorwaarde weer terug naar die oude tijden. Zelfstandigheid dat zou het zijn.

Dus de Nederlanders kwamen in de volgende ellende. Mannen werden opgepakt en in de voormalige Nederlandse sociëteit gevangen gezet, vreselijk gemarteld en vele tientallen Nederlanders kwamen daarbij om. Vrouwen en kinderen werden in de gevangenis gezet. Grote aantallen, erbarmelijke omstandigheden. Het vlagincident. Ik schreef er eerder over. Voor de Indonesiërs de geboorte van hun vlag. Een geweldig, samenbindend, heroïsch moment. Ik kan daar wel iets van begrijpen. Voor de Nederlanders een ontering van wat hun heilig was, een afscheuring van het verleden, een stap in nieuwe onzekerheid. Al deze ellende, mag ik zeggen het onrecht en geweld wat de Nederlanders werd aangedaan veroorzaakte nieuwe frustratie. Na de Japanners waren nu de Indonesiërs de vijand, misschien nog gewelddadiger. De Nederlanders, wellicht (heel erg) naïef, begrepen niet dat er nieuwe tijden waren aangebroken. De slag om Surabaya begon. De Britten probeerden de uitgebroken revolutie te stoppen. 35.000 doden waren het gevolg en de revolutie was nog springlevend. De Indonesiërs lieten zien dat ze hun leven over hadden voor hun onafhankelijkheid. Toen de Nederlanders het gezag probeerden te herstellen met wat politionele acties werden genoemd was het in feite een oorlog tegen een gewelddadige vijand. Ook daarbij zijn dramatische fouten gemaakt, wat fout is moeten we niet verdoezelen, want dan kunnen we ook niets leren. Maar deze reis deed mij wel een beetje begrijpen waar dat geweld van beide zijden vandaan kwam. Het heeft mij geleerd om nog, nog voorzichtiger te zijn met het beoordelen als ik maar van één kant het verhaal hoor.

We deden meer in deze mooie stad. We maakten wandelingen en zagen veel Nederlands erfgoed. prachtige huizen, paleizen van regeerders, panden van banken en handelsmaatschappijen. We kregen een middag gezelschap van een dame van de afdeling stadsvernieuwing van Surabaya. Ze nam ons mee naar het geboortehuis van Soekarno. Midden in een kampong. Ook weer zo'n beleving om door die steegjes te dwalen. Iedereen groet je vriendelijk, kinderen zwaaien naar je. Vervolgens naar de Nederlandse begraafplaats. Ook weer zo'n bijzondere plek. Graven van zo'n 150 jaar of langer geleden. Soms ontroerende teksten. Een enorme begraafplaats. Sommige delen totaal in verval, andere delen nog in zeer goede staat. Geiten lopen daar vrij rond.

Onze begeleidster vertelde ons dat er nu een plan ontwikkeld wordt om de goede delen wat meer bij elkaar te brengen en het vervallen deel te ruimen en te gaan inrichten als een integraal onderdeel van de kampong met onder meer een speelplaats voor de kinderen. Het is even wennen aan het idee, maar ik denk dat het goed is. We bewaren een waardevolle historische plaats en gelijktijdig geven we de kampong ruimte om met name voor de kinderen betere leefomstandigheden te realiseren. Ik heb er vrede mee.

We kregen een rondleiding door ons hotel. Een mengeling van confronterende decadentie (wel mooi, maar toch) en interessante historie. We kwamen bij het torentje waar het vlagincident plaatsvond en waren in kamer 33 waar het Brits - Nederlandse gezag zich gevestigd had. Hier vonden gesprekken plaats met de Indonesiërs. Maar de actualiteit was de gesprekken steeds ver vooruit. Het geweld was niet te stuiten.

Surabaya, er is nog veel meer te vertellen over deze interessante stad. In 1677 kwam de VOC hier en bouwde een fort. Ook hier een haat - liefde verhouding met de sultan. We gaan steeds meer herkennen.

Toen in 1740 de Chinese opstand in Jakarta werd neergeslagen trokken veel Chinezen hierheen. Maar erg hartelijk ging het niet.

Genoeg over deze interessante stad. Een waardig slotstuk van een geweldige reis.

Gepubliceerd in Piet blogt
donderdag, 01 december 2016 16:05

Van Semarang naar Surabaya

Een lange reis, deels per bus en deels per trein. Onze gids Yanti valt met onze groep van de ene verbazing in de andere. Zij is Aziatische groepen gewend en daar moet zij echt alles voor regelen tot het dragen van fototoestellen aan toe. Die mensen moet ze ook bij elke locatie moeizaam bij elkaar zoeken. Maar dat Nederlanders verantwoordelijkheid nemen voor hun persoonlijke eigendommen en zich ook eenvoudig aan afspraken houden is al een wondertje. Maar het toppunt is wel dat wij door de stad willen lopen, overal even naar binnen kijken. En dat in plaats van in een bus zitten en vanuit de raampjes foto's maken. Haar verbijstering slaat langzaam om in respect. We worden vrienden en met ons meereizend beseffen we beide dat in ons land niet alles verteld is wat wij hier hebben gedaan en dat in haar land niet alles verteld wordt wat zij hebben gedaan. Ik vind dat wel een boeiend resultaat van onze reis.

Een stuk tolweg laat ons flink opschieten en het prachtige en vooral afwisselende landschap houd mijn aandacht gevangen.

Een stop maken we in Magelang. Hier kwam een eind aan de Java oorlog waar ik eerder over schreef. We zijn bij het huis van de resident, de hoogste Nederlandse gezagdrager in dit deel van Java. Een prachtig huis met een grote overdekte veranda en een werkelijk schitterend uitzicht.

De plek waar het gebeurde is eigenlijk een kleine kamer. De schoenen moeten uit voor we naar binnen mogen. In deze kamer spraken generaal de Kock en prins Diponegoro met elkaar over het beëindigen van de oorlog. Toen het onvoldoende opschoot volgens de generaal nam hij de prins gevangen en liet hem naar Makasar brengen waar hij in ballingschap gestorven is. In de kamer hangen sterk geromantiseerde schilderijen die de gebeurtenis willen uitbeelden. Toch wel weer zo'n plek die iets van onze geschiedenis laat zien. Gezien de moeite die we moesten doen om de man met de sleutel te vinden, geen plek waar veel mensen komen. Toch wel heel fijn dat Hans Bonke deze plekken weet.

Verder gereden naar onze lunchplek in een klein parkje met waterval en riviertje en de big five als stenen dieren. Slaat nergens op maar toch origineel.

We zijn ruim op tijd op het station. De reserve tijd vanwege extreme files hadden we niet nodig. De trein brengt ons weer verder. Door het mooie Javaanse land naar onze bestemming.

En die bestemming is ook weer bijzonder. Taxi's brengen ons van het station naar het hotel Majapahit. Dat is geen naam die historici doet opveren. Maar de oorspronkelijke naam was het Oranje hotel. En ja dat was het hotel, de plek van het vlagincident in 1945. Het begin van de Indonesische vrijheidsstrijd. Hier hesen ze de vlag waar de blauwe baan was afgescheurd. Rood wit was de vlag geworden van Indonesië. Op die plek zijn we. Toch weer iets van de historische sensatie!

Gepubliceerd in Piet blogt