HISTORIZON

Een terugblik naar het heden

maandag, 05 december 2016 09:43

Van Surabaya naar Amsterdam

We hadden dan wel een historische reis maar ik was nu toch wel blij met onze hedendaagse communicatie middelen. Ons vliegtuig uit Surabaya had behoorlijk veel vertraging. Hierdoor dreigden we onze aansluitende vlucht in Jakarta te missen. Via het internet kon ik Arjan bij ons op kantoor in Nederland op de hoogte houden. Via onze agent een noodscenario ingezet en op de luchthaven van Jakarta stond een aparte bus met begeleiding voor ons klaar. Direct naar de goede terminal, via sluipwegen overal tussendoor en de aansluiting gehaald.

Het was de laatste etappe van een enerverende reis. Vanmorgen nog een wandeling gemaakt door de wijk rond ons hotel. De wijk waar de Nederlandse beter gesitueerde woonden en uitgingen. Meerdere mooie huizen herinneren nog aan die tijd.

Na een mooie afscheidslunch in het hotel vertrokken we ruim op tijd naar het vliegveld. We waren gewaarschuwd voor extreme files vanwege demonstraties. Toch geen files, dus wel heel erg vroeg op het vliegveld.

Wat een reis. Een hoofd vol indrukken. Het tolt nog door elkaar. Maar ook een niet te missen ervaring. Een beetje heeft dat land Indonesië iets van zichzelf laten zien. Voor mij is Indonesië niet meer zo maar een land, maar het is een wezenlijk onderdeel geworden van mijn geschiedenis.

Met heel veel dank aan Hans Bonke die ons op verrassende plaatsen bracht. Ons lokale team van Dini, Rio en Yanti, die in hun eigen taal dingen voor ons konden regelen die anders niet zo maar gelukt waren.

Dank ook aan de deelnemers die elk op zijn of haar wijze mij steeds weer een beetje hielpen om de geschiedenis van dit mooie land te beleven.

De vliegreis is lang en ver. Zo'n 12.000 km. Van Jakarta naar Amsterdam in één lange ruk. Maar het is het mij waard, deze ervaring, meer dan waard.

Gepubliceerd in Piet blogt
zaterdag, 03 december 2016 09:28

Surabay

Weer zo'n plek, weer zo'n stad waar heden en verleden zo met elkaar in contrast zijn. Nu een mooie stad, zo vriendelijke mensen, zo hartelijk, voorkomend. Ruim, veel groen.

Met het verleden bedoel ik het najaar van 1945. Over deze periode is nog weinig bekend. Nieuw onderzoek is aangekondigd. Resultaten van dat onderzoek zullen onderstaande verder inkleuren en mogelijk bijstellen. Dat is alleen maar goed.

In 1945 kwam er een einde aan de Japanse bezetting. De voormalige kampbewaarders moesten nu de Nederlanders beschermen. Tegen de afspraken in kregen veel Indonesiërs, vooral jongeren Japanse wapens in handen. De Nederlanders kwamen terug in Surabaya. Eindelijk verlost van die vreselijke marteling in de Jappenkampen. Ze kwamen terug met het voornemen om hun leven van voor de oorlog weer op te pakken. Is het hun kwalijk te nemen dat zij na alle ellende daarnaar verlangden. Maar de wereld waarin zij kwamen was niet meer dezelfde. De Indonesiërs en zeker de jongeren wilden onder geen voorwaarde weer terug naar die oude tijden. Zelfstandigheid dat zou het zijn.

Dus de Nederlanders kwamen in de volgende ellende. Mannen werden opgepakt en in de voormalige Nederlandse sociëteit gevangen gezet, vreselijk gemarteld en vele tientallen Nederlanders kwamen daarbij om. Vrouwen en kinderen werden in de gevangenis gezet. Grote aantallen, erbarmelijke omstandigheden. Het vlagincident. Ik schreef er eerder over. Voor de Indonesiërs de geboorte van hun vlag. Een geweldig, samenbindend, heroïsch moment. Ik kan daar wel iets van begrijpen. Voor de Nederlanders een ontering van wat hun heilig was, een afscheuring van het verleden, een stap in nieuwe onzekerheid. Al deze ellende, mag ik zeggen het onrecht en geweld wat de Nederlanders werd aangedaan veroorzaakte nieuwe frustratie. Na de Japanners waren nu de Indonesiërs de vijand, misschien nog gewelddadiger. De Nederlanders, wellicht (heel erg) naïef, begrepen niet dat er nieuwe tijden waren aangebroken. De slag om Surabaya begon. De Britten probeerden de uitgebroken revolutie te stoppen. 35.000 doden waren het gevolg en de revolutie was nog springlevend. De Indonesiërs lieten zien dat ze hun leven over hadden voor hun onafhankelijkheid. Toen de Nederlanders het gezag probeerden te herstellen met wat politionele acties werden genoemd was het in feite een oorlog tegen een gewelddadige vijand. Ook daarbij zijn dramatische fouten gemaakt, wat fout is moeten we niet verdoezelen, want dan kunnen we ook niets leren. Maar deze reis deed mij wel een beetje begrijpen waar dat geweld van beide zijden vandaan kwam. Het heeft mij geleerd om nog, nog voorzichtiger te zijn met het beoordelen als ik maar van één kant het verhaal hoor.

We deden meer in deze mooie stad. We maakten wandelingen en zagen veel Nederlands erfgoed. prachtige huizen, paleizen van regeerders, panden van banken en handelsmaatschappijen. We kregen een middag gezelschap van een dame van de afdeling stadsvernieuwing van Surabaya. Ze nam ons mee naar het geboortehuis van Soekarno. Midden in een kampong. Ook weer zo'n beleving om door die steegjes te dwalen. Iedereen groet je vriendelijk, kinderen zwaaien naar je. Vervolgens naar de Nederlandse begraafplaats. Ook weer zo'n bijzondere plek. Graven van zo'n 150 jaar of langer geleden. Soms ontroerende teksten. Een enorme begraafplaats. Sommige delen totaal in verval, andere delen nog in zeer goede staat. Geiten lopen daar vrij rond.

Onze begeleidster vertelde ons dat er nu een plan ontwikkeld wordt om de goede delen wat meer bij elkaar te brengen en het vervallen deel te ruimen en te gaan inrichten als een integraal onderdeel van de kampong met onder meer een speelplaats voor de kinderen. Het is even wennen aan het idee, maar ik denk dat het goed is. We bewaren een waardevolle historische plaats en gelijktijdig geven we de kampong ruimte om met name voor de kinderen betere leefomstandigheden te realiseren. Ik heb er vrede mee.

We kregen een rondleiding door ons hotel. Een mengeling van confronterende decadentie (wel mooi, maar toch) en interessante historie. We kwamen bij het torentje waar het vlagincident plaatsvond en waren in kamer 33 waar het Brits - Nederlandse gezag zich gevestigd had. Hier vonden gesprekken plaats met de Indonesiërs. Maar de actualiteit was de gesprekken steeds ver vooruit. Het geweld was niet te stuiten.

Surabaya, er is nog veel meer te vertellen over deze interessante stad. In 1677 kwam de VOC hier en bouwde een fort. Ook hier een haat - liefde verhouding met de sultan. We gaan steeds meer herkennen.

Toen in 1740 de Chinese opstand in Jakarta werd neergeslagen trokken veel Chinezen hierheen. Maar erg hartelijk ging het niet.

Genoeg over deze interessante stad. Een waardig slotstuk van een geweldige reis.

Gepubliceerd in Piet blogt
donderdag, 01 december 2016 16:05

Van Semarang naar Surabaya

Een lange reis, deels per bus en deels per trein. Onze gids Yanti valt met onze groep van de ene verbazing in de andere. Zij is Aziatische groepen gewend en daar moet zij echt alles voor regelen tot het dragen van fototoestellen aan toe. Die mensen moet ze ook bij elke locatie moeizaam bij elkaar zoeken. Maar dat Nederlanders verantwoordelijkheid nemen voor hun persoonlijke eigendommen en zich ook eenvoudig aan afspraken houden is al een wondertje. Maar het toppunt is wel dat wij door de stad willen lopen, overal even naar binnen kijken. En dat in plaats van in een bus zitten en vanuit de raampjes foto's maken. Haar verbijstering slaat langzaam om in respect. We worden vrienden en met ons meereizend beseffen we beide dat in ons land niet alles verteld is wat wij hier hebben gedaan en dat in haar land niet alles verteld wordt wat zij hebben gedaan. Ik vind dat wel een boeiend resultaat van onze reis.

Een stuk tolweg laat ons flink opschieten en het prachtige en vooral afwisselende landschap houd mijn aandacht gevangen.

Een stop maken we in Magelang. Hier kwam een eind aan de Java oorlog waar ik eerder over schreef. We zijn bij het huis van de resident, de hoogste Nederlandse gezagdrager in dit deel van Java. Een prachtig huis met een grote overdekte veranda en een werkelijk schitterend uitzicht.

De plek waar het gebeurde is eigenlijk een kleine kamer. De schoenen moeten uit voor we naar binnen mogen. In deze kamer spraken generaal de Kock en prins Diponegoro met elkaar over het beëindigen van de oorlog. Toen het onvoldoende opschoot volgens de generaal nam hij de prins gevangen en liet hem naar Makasar brengen waar hij in ballingschap gestorven is. In de kamer hangen sterk geromantiseerde schilderijen die de gebeurtenis willen uitbeelden. Toch wel weer zo'n plek die iets van onze geschiedenis laat zien. Gezien de moeite die we moesten doen om de man met de sleutel te vinden, geen plek waar veel mensen komen. Toch wel heel fijn dat Hans Bonke deze plekken weet.

Verder gereden naar onze lunchplek in een klein parkje met waterval en riviertje en de big five als stenen dieren. Slaat nergens op maar toch origineel.

We zijn ruim op tijd op het station. De reserve tijd vanwege extreme files hadden we niet nodig. De trein brengt ons weer verder. Door het mooie Javaanse land naar onze bestemming.

En die bestemming is ook weer bijzonder. Taxi's brengen ons van het station naar het hotel Majapahit. Dat is geen naam die historici doet opveren. Maar de oorspronkelijke naam was het Oranje hotel. En ja dat was het hotel, de plek van het vlagincident in 1945. Het begin van de Indonesische vrijheidsstrijd. Hier hesen ze de vlag waar de blauwe baan was afgescheurd. Rood wit was de vlag geworden van Indonesië. Op die plek zijn we. Toch weer iets van de historische sensatie!

Gepubliceerd in Piet blogt
woensdag, 30 november 2016 16:02

Semarang

Van de steden die we bezochten vind ik deze wel de aangenaamste. Meer ruimte, schoner, wat beter onderhouden, best veel groen en toch ook wat minder druk.

Het hoofdgebouw van de Indonesische spoorwegen noemt met het gebouw met de duizend deuren. Zelf ben ik veel geweest in het hoofdgebouw van de Nederlandse Spoorwegen in Utrecht. Veel heb ik door dat gebouw ge(ver)dwaald. Vol trots vertelde men mij daar dat het grootste bakstenen gebouw van Europa is en zeker het is een imposant en machtig bouwwerk. Maar dit hoofdgebouw van de spoorwegen in Indonesië is toch nog wel iets anders. Wat een prachtig, stijlvol complex. Veel glas in lood ornamenten, prachtige trappenhuizen, eindeloze gangen met aan weerzijde kamers. En inderdaad de duizend deuren (in ieder geval wel veel). Prachtig!

Zo in 1873 was men begonnen met de aanleg van een spoorweg. Vanuit Semarang, wat de belangrijkste haven was, het binnenland in. Vooral voor het transport van suiker. Het net breidde zich steeds verder uit en in 1906 werd dit hoofdkantoor gebouwd aan het toenmalige Wilhelminaplein. Na de Eerste Wereldoorlog nam het belang van Semarang langzaam af.

We zijn aan het Wilhelminaplein. Althans zo heette het in de Nederlandse tijd.

Midden op het plein staat ook weer een monument uit de Indonesische vrijheidstrijd. In oktober 1945 behaalden de Indonesiërs in de slag om Semarang een overwinning op de Japanners. Dat wordt hier herdacht. Maar ik heb mij voorgenomen om het vandaag verder niet over oorlog te hebben.

Aan het plein had de gouverneur zijn landhuis en prachtige gebouwen staan er nog steeds om het plein. Ook is daar de bisschopskerk. Een imposant gebouw met een bijzondere architectuur. Vooral de bijzondere toren valt op.

We laten ons vervolgens verplaatsen naar de oude wijk van Semarang. Maar eerst koffie met gebak in Toko Oen. Een bijzonder gezellig ingericht restaurant wat al 80 jaar door de familie Oen gedreven wordt. Ook weer zo'n juweeltje.

Na de koffie naar het station waar onze wandeling door het oude gedeelte van de stad begint. Het station zelf is ook een mooi gebouw. Hans Bonke vertelt ons over het ontstaan van de stad. De stad is gebouwd op gedurende honderden jaren aangeslibde grond vanuit de zee. Dus de stad ligt erg laag. Bij hevige regenval (en wij hebben ervaring dat een tropische bui toch nog heel wat anders is dan een plensbui in Nederland) loopt een deel van de stad en ook het station onder water. Om dit te regulieren ligt er voor het station een enorme wateropvang in de vorm van een heel grote vijver.

We lopen de oude stad in. Hier toch wel heel veel verval. Bedrijfspanden en kantoren door de Nederlanders verlaten na het midden van de vorige eeuw staan nu in alle rust te vervallen. En sommige panden maken daar haast mee.

Een prachtig monument is nog wel de Blendukkerk. Een prachtige koepelkerk uit 1793. Toch ook weer een plezier om daarin rond te lopen; de predikantenborden te bekijken en verschillende details op de foto te nemen. Tegenover de kerk staat de voormalige predikantswoning. Nu het restaurant Ikan Bakar Cianjur waar we een heerlijke lunch gebruikten. Het is wat Hans Bonke ons steeds voor houdt: restaureren heeft alleen maar zin als het gebouw daarna een bestemming krijgt. Bij leegstand in de tropen slaat het verval weer heel snel toe. De verdere wandeling door de oude stad gaf veel verval te zien. Het gebouw van de KNSM staat er nog, met de nadruk op nog. Daar tegenover het gebouw van de KPM. Niet veel beter. Door de open ramen konden we de loketten nog zien. In de groene verf, raampjes om post en pakketten door aan te geven en nog veel glas in lood. Toch wel heel jammer dat dit alles zo maar vergaat. Een verrassing was wel de geschutswerkplaats van de VOC. Heel goed als VOC gebouw herkenbaar. Tegen het gebouw aan en deels erin was nu een complete Kampong ingericht. Ook een vorm van hergebruik maar dat bedoelde ik nu ook weer niet.

Kortom een mooie en interessante dag in Semarang waarbij onze Hans Bonke ons heel veel liet zien en horen.

Gepubliceerd in Piet blogt
dinsdag, 29 november 2016 22:52

Van Yogyakarta naar Semarang

Soms brandt een enkele regel zich onuitwisbaar in: "zij waren nog zo jong".

We stonden op het ereveld Kalibanteng bij Semarang. Meer dan 3000 slachtoffers van de Japanse interneringskampen. Heel veel vrouwen, maar in het hart van het veld de kinderen. Een dag oud, 3 jaar, alles even aangrijpend. Daarvoor waren we in Ambarawa geweest. Daar naast de katholieke kerk moest het kamp 8 gelegen hebben. Al gauw had onze gids Yanti iemand gevonden die ons in contact bracht met een kloosterzuster. Nog een kleine groep nonnen zorgt hier voor een basisschool en een ziekenhuis voor de allerarmsten. We werden allerhartelijkst ontvangen en meegenomen naar de tuinen achter het klooster. Daar werden ons de gebouwen gewezen waar de 2000 vrouwen en kinderen gezeten moeten hebben. Toen grote ruimten, nu onderverdeeld in kleinere vertrekken. Maar het beeld was goed te vormen. Velen die hier door ondervoeding of ziekte bezweken zijn hebben hun graf op Kalibanteng.

Het was zo'n dag dat de spreuk van Erasmus waar bewaarheid werd: Oorlog is aangenaam voor die het nooit heeft meegemaakt.

Want over oorlogen ging het veel vandaag. we reden door het gebied waar de Java oorlog gewoed heeft. In wat wij de Franse tijd noemen waren de Britten in Indonesië gekomen en hadden daar het gezag gevestigd wat enige tolerantie kende. Toen in 1816 de Nederlanders terugkwamen werd het gezag hersteld. Lokale vorsten begonnen een opstand wat leidde tot de Java oorlog. Langdurig en uitputtend. Door het aanleggen van forten op verschillende locaties wisten de Nederlanders het verzet steeds meer te breken en in 1830 gaven de laatste strijders zich over. Tot 1940 bleef het relatief rustig. Toen de Japanse bezetting waarvan we de gevolgen hebben gezien.

Na de capitulatie van de Japanners in 1945 kwam er een nieuwe fase. Ik neem maar grote stappen.

Vanaf de kerktoren schoten Indonesiërs op het kamp wat daar achter lag. Weer doden en gewonden.

De Britten kwamen om de kampen te bevrijden en de mensen naar betere oorden te brengen. Maar nu begon meteen de Indonesische vrijheidsstrijd. Een enorm monument met daaromheen heel veel oorlogsmaterieel herdenkt die eerste overwinning van de Indonesiërs op de Britten. Een monument voor de onafhankelijkheidsstrijd.  

Ook in Ambarawa staat een heel groot fort. Nu fort Willem I maar oorspronkelijk fort Ontmoeting, gebouwd in 1746. We konden er niet in, nu militair terrein, maar toen we er omheen reden kregen we een goede indruk van de enorme omvang van het fort. De naam Ontmoeting komt omdat hier de Gouverneur van Imhoff de sultan ontmoette.

Even verder langs deze weg kwamen we bij fort Willen II. Geheel gerestaureerd en zeer goed herkenbaar. Deze forten zijn in de 18e eeuw gebouwd om mogelijke invallen van Europese concurrenten (lees Engelsen) te kunnen afslaan.

Kortom we reden over een weg die van groot belang was in de VOC tijd als verbinding tussen de belangrijke haven van Semarang en de zetel van de gouverneur van dit deel van Java in Yogyakarta. 

Maar ook een weg met verhalen van oorlog, van onmenselijke interneringskampen en van graven van kinderen "Zij waren nog zo jong".  

Gepubliceerd in Piet blogt
maandag, 28 november 2016 08:27

Yogyakarta

Laat ik beginnen met te zeggen dat ik veel en veel te weinig van de geschiedenis van dit mooie en interessante land af weet. Veel meer dan een beschouwing kan het dan ook niet zijn. Intens kan ik genieten van het gezelschap waarin ik mij bevind. Niet alleen Hans Bonke maar ook de andere medereizigers weten zo veel dat ik op die manier toch heel veel mee krijg. Heerlijk.

Vanmorgen met onze bus eerst naar het gebied van het paleis van de sultan, de Kraton.

Yogyakarta was in de periode 1945 - 1949 de hoofdstad van Indonesië. Niet door Nederland erkend maar voor hier een heel belangrijk deel van hun geschiedenis.

We bezochten het fort Vredenburg. Oorspronkelijk, in de VOC tijd, heette het Rustenburg, maar na het einde van de Javaanse oorlog in 1830 kreeg het de naam Vredenburg. Nu een museum over de periode 1945 - 1949. Tegen het fort aan staat een groot monument over 1 maart 1949. Nederland dacht dat de strijd gewonnen was en de staat Indonesië geen factor van enige betekenis meer was. Maar juist toen deden de Indonesiërs een grote inval in Yogyakarta. Wel werden ze met zeer grote verliezen teruggeslagen maar ze hadden bewezen dat ze nog wel degelijk een factor van betekenis waren. De internationale druk nam toe en resulteerde uiteindelijk in de onafhankelijkheidsverklaring vanuit Nederland. Dit monument herdenkt deze gebeurtenis en met onze bus passeerden wij een ereveld waar de gesneuvelde Indonesiërs begraven liggen. Het museum in het fort bevat tal van diorama's over deze periode. ik besef ook wel dat het hun beeld van de geschiedenis is, wellicht wat eenzijdig, maar toch heel goed om dit te zien zodat we zelf met kennis uit meerdere bronnen ons een goed beeld kunnen vormen.

Al dwalend door het fort langs de diorama's drong zich de vraag bij mij op wat nu het wezenlijke verschil is tussen deze opstand of zo je wilt guerrillaoorlog en de Nederlandse Opstand in de 16e eeuw. Andere tijd, andere wapens maar uiteindelijk toch om vrijheid, om zelfbeschikking, om behoud van de eigen identiteit, om behoud van je soms eeuwenoude rechten en gebruiken. Kortom met oprechte ontroering over het leed, verdriet, angst wat aan beide zijden geweest moet zijn, denk ik dat ik dit volk toch wel een beetje begrijp.

Het paleis van de Sultan heeft prachtige, werkelijk schitterende elementen in zich. Een ongekende rijkdom.

In een grote prachtige hal was een heel groot gamelan orkest opgesteld. Dat deed mij weer denken aan het boek van Hella Haasse: Heren van de thee. Samen met een poppenspeler klonken muziek en tekst door de ruimte. Maar die taal beheers ik niet dus het verhaal ontging ons. Wel een mooie ervaring.

Toen we daarna het Waterpaleis bekeken kwam het geheel toch wel over als het toppunt van decadentie. En dan dringt zich weer een vraag op. In Europa zijn dit soort vorstenhuizen door revolutie tot een eind gebracht. Denk aan Frankrijk en Rusland. Maar hier niet. Zou het toch iets zijn dat de eeuwenlange overheersing door de Nederlanders hun juist dit symbool van hun eigen geschiedenis in het hart hebben doen sluiten. Herkenning en wellicht idealisering deed de andere kant van de medaille vervagen. Kortom weer een dag vol vragen en overpeinzingen . 

Het gebied is wel erg toeristisch. Een niet aflatende stroom van souvenir verkopers zwermt om ons heen. Verder, maar dat geldt overal in dit mooie land, wil iedereen met je op de foto. Oud en jong, schoolmeisjes en militairen, je kunt ze geen groter plezier doen dan de arm om hen heen slaan en de fotograferende vrienden hun gang te laten gaan. Ik merk dat hun enthousiasme mij ook aansteekt!

Het laatste bezoek betrof de Prambanan Tempel. Een werkelijk indrukwekkend monument vanuit het Hindoeïsme. Een groep tempels die je ook met trappen kunt beklimmen. Als bouwwerk en archeologisch monument kan ik het oprecht bewonderen maar van de betekenis en inhoud begrijp ik eigenlijk niets. Een tropische regenbui van ongekende heftigheid dwingt ons wel om het bezoek te beëindigen. we gaan terug naar ons hotel. Toen we vanmorgen vertrokken konden we de vulkaan Merapi prachtig zien liggen maar nu beneemt de regen ons alle uitzicht.

Gepubliceerd in Piet blogt
zondag, 27 november 2016 08:20

Van Bandung naar Yogyakarta

Vandaag op reis. Ruim 400 km dwars door Midden Java. We doen het met de trein. Eerste klas dat weer wel. Misschien is deze klasse er aan herkenbaar dat de stoelen wat verder uit elkaar staan. Maar verder geen luxe. Of toch wel. Stopcontacten aan boord, ze doen het, lekker om je telefoon onderweg op te laden.

Vanmorgen afscheid genomen van Dini. Ze heeft ons fantastisch geholpen de afgelopen dagen en vandaag tot in de trein. In Yogyakarta gaan we Rio ontmoeten. ik heb al contact met hem.

Deze reis door midden Java geeft mij het beeld van het land zoals ik mij dat onwillekeurig had voorgesteld. Prachtig groen, vruchtbaar. Haast niet voor te stellen dat hier hongersnood geweest is. En toch was dat zo door onze invoering van het Cultuurstelsel. De boeren werden gedwongen producten te verbouwen die ze niet kenden en waarvan ze ook niet konden leven zoals koffie. Het is ook de tijd dat groepen Javanen zich in Suriname gaan vestigen. We zijn ze daar op onze Suriname reis tegengekomen.

Intussen glijden de uitgestrekte rijstvelden langs ons heen. Geweldig om te zien die aflopende terrassen. Aan lezen kom ik weinig toe, er is zoveel te zien en steeds weer nieuwe vergezichten. Op de tussenliggende stations waar we voorbij reden stond de stationschef keurig in zijn kleurrijke uniform toe te kijken.

We komen door dorpjes en ook hier net als in de stad heel veel jonge mannen, jongens die helemaal niets doen. Vast wel willen maar er is niets.

Het landschap brengt het gesprek ook op de politionele acties. Zoals wij het zien was dat gewoon niet te winnen. Eindeloze door en door natte rijstvelden en dorpjes verscholen in een stukje wat bijna op een oerwoud lijkt. Wat moet hier aan beide kanten geleden zijn.

Eindelijk komen we aan. Het regent maar een stralende Rio ontvangt ons en brengt ons naar de bus. Een eerste rit door deze stad. Ruim 4 miljoen inwoners. Ik zeg niets over het verkeer!

Gepubliceerd in Piet blogt
zaterdag, 26 november 2016 13:14

Bandung

Bandung is een heel andere stad. Nu ja er zijn wel overeenkomsten. Het verkeer is even druk. Rood blijft gewoon doorrijden en waar ik een zebrapad vermoed, zien de weggebruikers een aardige straatversiering. Maar goed ook vandaag gelukkig weer geen ongelukken.

Maar toch een heel andere stad. Het klimaat komt mij iets aangenamer voor maar vooral de architectuur die valt op. Verwacht van mij geen namen van architecten en stijlen. Ik praat meer in termen van mooi en aansprekend.

We hebben de VOC geschiedenis even achter ons gelaten. Hier gaat het vooral over de koloniale tijd.

We maakten vanmorgen eerst met onze bus een uitstapje naar de theevelden, even buiten Lembang. Een adembenemend gezicht. Eindeloze velden tegen de berghellingen.

Allemaal laag geknipt zodat de verse blaadjes gemakkelijk geplukt kunnen worden. Langs de weg allemaal stalletjes waar je thee kunt drinken. Maar wij gingen weer terug want we wilden veel van Bandung zien.

Eerst Isola. Wat een prachtig gebouw, zo mooi ingepast in de omgeving. Een prachtig aangelegd terrassen stelsel bedekt de heuvel voor het gebouw.

Toen er begin vorige eeuw een grote behoefte kwam om de infrastructuur te gaan moderniseren was daar een opleiding voor nodig. Een prachtig gebouwenstelsel werd ontworpen. Het lijken (wat groot uitgevallen) Indonesische huisjes met elkaar verbonden door overdekte wandelpalen. Ook veel groen tussen de gebouwen. Het complex huisvest ook nu nog steeds de Technische Universiteit.

Bandung, de stad is begin vorige eeuw aangewezen om de hoofdstad te worden in plaats van Jakarta. De stad leek ook beter te verdedigen tegen mogelijke invasies. In het noorden en zuiden bergketens en waar doortocht mogelijk zou zijn werden forten aangelegd. Een beetje vergelijkbaar met de stelling van Amsterdam. Een omvangrijk stedenbouwkundig ontwerp werd gemaakt. Een groot (echt groot) plein werd aangelegd, waaromheen de regeringsgebouwen zouden worden gebouwd. Met de verhuizing van een aantal overheidsinstanties werd ook daadwerkelijk begonnen. Begrijpelijk dat Jakarta niet enthousiast was maar het waren toch andere oorzaken waardoor het uiteindelijk niet door ging. Eerst kwam de beurscrisis in de 20er jaren van de 20e eeuw. Geldgebrek verhinderde voortgang. En toen de Tweede Wereldoorlog uitbrak kwam er een definitief einde aan de plannen. Maar toch heeft de stad nog veel van de allure van een hoofdstad. Het plein ligt er nog in z'n volle omvang. Nu een atletiekbaan. En aan het plein is één zijde wel gerealiseerd en daar staat het beroemde Gadoeng Sateh. Een prachtig gebouw wat zijn naam ontleend aan een versiering op de top wat (met enige fantasie) inderdaad op een stokje saté lijkt. Met de gebouwen ernaast een prachtig ensemble.

Na de lunch maakte we een wandeling door de Bragastraat. In de koloniale tijd DE winkel- en uitgangsstraat van Bandung. Heel veel architectuur is nog te herkennen uit de periode en ook veel opschriften op de panden stammen uit die tijd. Toch wel heel leuk. Op een aantal plaatsen wordt gerestaureerd of verbouwd en daar hangen doeken voor de panden met daarop oude foto's van de straat. Dat maakt de herkenbaarheid nog groter. De straat is nog steeds een winkel- en uitgaanscentrum en daar hebben we ook maar gebruik van gemaakt.

Een van de deelnemers wist het adres waar zijn ouders gewoond hadden. Met behulp van Google Maps vonden we de plek en het huis stond er nog. Nu een politiepost. Het schemerde en een tropische bui barste los maar gelukkig mochten we binnenkomen. Wim Landheer kreeg de kans om het hele huis te fotograferen dus een groot succes.

Gepubliceerd in Piet blogt
vrijdag, 25 november 2016 17:12

Buitenzorg

De naam Buitenzorg zal wel komen van de behoefte van de gouverneur Van Imhoff om even afstand te kunnen nemen van de dagelijkse zorgen in Batavia. We kennen dat in Nederland ook wel, denk maar aan Hofwijck in Voorburg.

Vandaag uit Jakarta weg en op reis naar Bandung. De stad uit gaat best goed. Een spoorwegovergang met gesloten bomen duurt even. Het lijkt wel alsof onze bus de enige is die wacht. Velen omzeilen de slagbomen en steken rustig over. Nu ja de snelheid van de trein maakt ook geen indruk.

Maar goed we rijden met een kalm vaartje de stad uit, althans dat dacht ik. Maar een uur lang strekt de stad zich eindeloos uit. Eindeloze krottenwijken waartussen tientallen grotere en kleinere minaretten oprijzen. Als masten op een drukbevaren zee.

Eindelijk de stad uit en langzaam doemen in de verte de bergen op. En dan in Bogor, het vroegere Buitenzorg. De namen lijken niet op elkaar, maar de plaats is ook onherkenbaar veranderd. Was het oorspronkelijk het buitenhuis van de gouverneur met wat woningen voor de staf en beschermd door een fort tegen al te opdringerige inlanders, nu een stad met een miljoen inwoners en dus weer een tomeloze drukte.

Maar, goed nieuws, 's lands plantentuin is er nog en daar konden we heerlijk verpozen. We hadden prachtig weer en de vele beschutte lanen nodigden uit voor een wandeling. De lunch was ook heerlijk daar.

Waar we ook waren was het museum van de presidenten. Naast een grote zaal met levensgrote standbeelden van de presidenten was er ook voor elk van de zes gewezen presidenten een zaal ingericht en oeps opeens ben je een deel van die geschiedenis. Vele foto's met regeringsleiders van over de gehele wereld die we ook allemaal gekend hebben. In de groep ontstaat een feestelijke sfeer van herkenning.

Maar goed we moeten door. Over de Grote Postweg van Daendels naar Bandung. In zijn tijd was er geen vloot meer om de troepen te verplaatsen dus over land. Hij gebruikte de beproefde methode van herendiensten en niet presteren werd niet getolereerd. De Postweg is nog steeds niet breed dus erg snel ging het niet. Na de drukte van Bogor rijden we de bergen in. Hier veel rustiger en uitgestrekte theeplantages ontrollen zich voor ons. Een prachtig gezicht zo tegen de berghellingen op. De reis naar Bandung kost wel tijd maar we zitten hoog en droog en zien veel van dit prachtige land en hoe de mensen hier leven. 

Gepubliceerd in Piet blogt
donderdag, 24 november 2016 08:24

Indonesië en Nederland

Soms is er een dag op zo'n reis dat je emoties over elkaar heen buitelen. Vandaag kwam wel heel veel langs van de relatie tussen Indonesië en Nederland. En dat juist als ook onze premier hier op bezoek is.

Eerst met onze bus naar Monas, naar het Nationaal Monument. De reis er heen is al een verrassing. Het blijft heel druk maar er ontvouwd zich langzaam maar zeker steeds meer open ruimte met veel groen en aangelegde parken. Groene longen in de stad waar je zelf ook vrolijker van wordt.

Dan Monas. een enorme pilaar met bovenop een gouden vlam. ons bezoek was aangekondigd en we werden op de trappen van het monument verwelkomt door de directeur. Een aparte ingang ging voor ons open en we mochten plaatsnemen op een tribune met voor ons een gesloten deur. De deur schoof open en een document werd zichtbaar. Indrukwekkende muziek en zang, ik denk het Indonesische volkslied, en daarna de stem van Soekarno die in 1945 de onafhankelijkheidsverklaring uitspreekt. Hier in 1945 onafhankelijk, in Nederland erkenden we dat pas jaren later na veel strijd en tot nu toe doorlopend verdriet.

Met de lift naar boven. Een beetje gênant. Ons gezelschap met geüniformeerde begeleiding kreeg voorrang en groep keurig wachtende mensen werd opzij geschoven en moesten beteuterd nog wat langer wachten. Boven een schitterend uitzicht. De stad zover je kunt kijken. Magnifiek.

Naar beneden. Een enorme hal onder het monument. Vier wanden van elk 80 meter met een aaneensluitende reeks diorama's met daarin de geschiedenis van Indonesië. Van ver voor onze jaartelling tot vrij recent. Indrukwekkend om zo, hoewel beknopt, de geschiedenis van dit land vanuit Indonesisch perspectief te zien en te horen. Maar dan. Bijna een hele wand beslaat de Nederlandse periode en het zijn allemaal oorlogen en geweld. ik ging mij steeds ongemakkelijker voelen. Een diorama van wat wij de politionele acties noemen maakte dat gevoel niet beter. Toen ik aan het eind aan onze gastheer vroeg hoe hij nu tegen ons als Nederlanders aankijkt was zijn antwoord: dit is alles geschiedenis. In andere landen in Azië en Afrika is het niet anders geweest. Laten we elkaar aankijken in het heden. Dat gaf dan weer wat rust.

Ons volgende bezoek was het paleis van de gouverneur van Jakarta. Overgenomen van onze gouverneur. We moesten ons wel langs een demonstratie worstelen. De huidige gouverneur is bij sommige groepen omstreden. Maar toen stonden we wel exclusief binnen in een prachtig paleis. Hier sprak nog wel de 18e-eeuwse glorie. Ze openden alle deuren voor ons, zelfs de werkkamer en de zetel van de gouverneur mochten worden geprobeerd.

Toen weer een ander dramatisch verhaal. De coup door de communisten in 1965. De coupplegers probeerden met een smoes de belangrijkste generaals van huis te halen en dan gevangen te nemen. Generaal Yani doorzag de smoes, gaf een soldaat een pets en liep terug zijn huiskamer in. De overvallers wisten geen andere oplossing dan hem neer te schieten. Zijn woonhuis is behouden zoals het was op die dag, de kogelgaten zijn nog zichtbaar. Een historische plek rond een dramatische episode in de geschiedenis van dit land. Fred Troost die met ons mee reist nam ons in een pakkend verhaal mee naar deze gebeurtenis.

Na de lunch toch maar iets luchtiger kost. Weer op zoek naar Nederlands erfgoed. Het voormalige Waterlooplein waar Daendels zijn troepen liet trainen. Nu een onschuldig park met een heroïsch monument voor de inlijving van Papoea Nieuw Guinea. Weer zo'n vraag over de geschiedenis.

Het huis waar Daendels aan begonnen is als zijn toch wel erg grote woning is later voltooid en staat er nog. Nu in gebruik bij de overheid.

Tenslotte de Willemskerk uit 1821. In de geest van koning Willem I om alle protestantse denominaties onder 1 dak te brengen. Binnen zie je dat ook aan de predikantenborden die uit verschillende kerken hier zijn samengebracht. De kerk stond in de steigers, maar ook hier weer die ontwapenende vriendelijkheid. Natuurlijk mochten we binnen komen. Overal kijken, naar boven op de galerij, onze meereizende musicus mocht op de piano. Een prachtig slot van deze dag in een kerk volgens de Centraal bouw.  Zo herkenbaar Nederlands. Voor mij een plek om alle emoties van deze dag een plaatsje te geven.

Gepubliceerd in Piet blogt
Pagina 1 van 2