HISTORIZON

Een terugblik naar het heden

Piet blogt

Piet blogt (57)

In dit blog doet Piet Segers, oprichter van Historizon, verslag van zijn reizen en activiteiten voor Historizon. 

vrijdag, 25 november 2016 17:12

Buitenzorg

Geschreven door

De naam Buitenzorg zal wel komen van de behoefte van de gouverneur Van Imhoff om even afstand te kunnen nemen van de dagelijkse zorgen in Batavia. We kennen dat in Nederland ook wel, denk maar aan Hofwijck in Voorburg.

Vandaag uit Jakarta weg en op reis naar Bandung. De stad uit gaat best goed. Een spoorwegovergang met gesloten bomen duurt even. Het lijkt wel alsof onze bus de enige is die wacht. Velen omzeilen de slagbomen en steken rustig over. Nu ja de snelheid van de trein maakt ook geen indruk.

Maar goed we rijden met een kalm vaartje de stad uit, althans dat dacht ik. Maar een uur lang strekt de stad zich eindeloos uit. Eindeloze krottenwijken waartussen tientallen grotere en kleinere minaretten oprijzen. Als masten op een drukbevaren zee.

Eindelijk de stad uit en langzaam doemen in de verte de bergen op. En dan in Bogor, het vroegere Buitenzorg. De namen lijken niet op elkaar, maar de plaats is ook onherkenbaar veranderd. Was het oorspronkelijk het buitenhuis van de gouverneur met wat woningen voor de staf en beschermd door een fort tegen al te opdringerige inlanders, nu een stad met een miljoen inwoners en dus weer een tomeloze drukte.

Maar, goed nieuws, 's lands plantentuin is er nog en daar konden we heerlijk verpozen. We hadden prachtig weer en de vele beschutte lanen nodigden uit voor een wandeling. De lunch was ook heerlijk daar.

Waar we ook waren was het museum van de presidenten. Naast een grote zaal met levensgrote standbeelden van de presidenten was er ook voor elk van de zes gewezen presidenten een zaal ingericht en oeps opeens ben je een deel van die geschiedenis. Vele foto's met regeringsleiders van over de gehele wereld die we ook allemaal gekend hebben. In de groep ontstaat een feestelijke sfeer van herkenning.

Maar goed we moeten door. Over de Grote Postweg van Daendels naar Bandung. In zijn tijd was er geen vloot meer om de troepen te verplaatsen dus over land. Hij gebruikte de beproefde methode van herendiensten en niet presteren werd niet getolereerd. De Postweg is nog steeds niet breed dus erg snel ging het niet. Na de drukte van Bogor rijden we de bergen in. Hier veel rustiger en uitgestrekte theeplantages ontrollen zich voor ons. Een prachtig gezicht zo tegen de berghellingen op. De reis naar Bandung kost wel tijd maar we zitten hoog en droog en zien veel van dit prachtige land en hoe de mensen hier leven. 

donderdag, 24 november 2016 08:24

Indonesië en Nederland

Geschreven door

Soms is er een dag op zo'n reis dat je emoties over elkaar heen buitelen. Vandaag kwam wel heel veel langs van de relatie tussen Indonesië en Nederland. En dat juist als ook onze premier hier op bezoek is.

Eerst met onze bus naar Monas, naar het Nationaal Monument. De reis er heen is al een verrassing. Het blijft heel druk maar er ontvouwd zich langzaam maar zeker steeds meer open ruimte met veel groen en aangelegde parken. Groene longen in de stad waar je zelf ook vrolijker van wordt.

Dan Monas. een enorme pilaar met bovenop een gouden vlam. ons bezoek was aangekondigd en we werden op de trappen van het monument verwelkomt door de directeur. Een aparte ingang ging voor ons open en we mochten plaatsnemen op een tribune met voor ons een gesloten deur. De deur schoof open en een document werd zichtbaar. Indrukwekkende muziek en zang, ik denk het Indonesische volkslied, en daarna de stem van Soekarno die in 1945 de onafhankelijkheidsverklaring uitspreekt. Hier in 1945 onafhankelijk, in Nederland erkenden we dat pas jaren later na veel strijd en tot nu toe doorlopend verdriet.

Met de lift naar boven. Een beetje gênant. Ons gezelschap met geüniformeerde begeleiding kreeg voorrang en groep keurig wachtende mensen werd opzij geschoven en moesten beteuterd nog wat langer wachten. Boven een schitterend uitzicht. De stad zover je kunt kijken. Magnifiek.

Naar beneden. Een enorme hal onder het monument. Vier wanden van elk 80 meter met een aaneensluitende reeks diorama's met daarin de geschiedenis van Indonesië. Van ver voor onze jaartelling tot vrij recent. Indrukwekkend om zo, hoewel beknopt, de geschiedenis van dit land vanuit Indonesisch perspectief te zien en te horen. Maar dan. Bijna een hele wand beslaat de Nederlandse periode en het zijn allemaal oorlogen en geweld. ik ging mij steeds ongemakkelijker voelen. Een diorama van wat wij de politionele acties noemen maakte dat gevoel niet beter. Toen ik aan het eind aan onze gastheer vroeg hoe hij nu tegen ons als Nederlanders aankijkt was zijn antwoord: dit is alles geschiedenis. In andere landen in Azië en Afrika is het niet anders geweest. Laten we elkaar aankijken in het heden. Dat gaf dan weer wat rust.

Ons volgende bezoek was het paleis van de gouverneur van Jakarta. Overgenomen van onze gouverneur. We moesten ons wel langs een demonstratie worstelen. De huidige gouverneur is bij sommige groepen omstreden. Maar toen stonden we wel exclusief binnen in een prachtig paleis. Hier sprak nog wel de 18e-eeuwse glorie. Ze openden alle deuren voor ons, zelfs de werkkamer en de zetel van de gouverneur mochten worden geprobeerd.

Toen weer een ander dramatisch verhaal. De coup door de communisten in 1965. De coupplegers probeerden met een smoes de belangrijkste generaals van huis te halen en dan gevangen te nemen. Generaal Yani doorzag de smoes, gaf een soldaat een pets en liep terug zijn huiskamer in. De overvallers wisten geen andere oplossing dan hem neer te schieten. Zijn woonhuis is behouden zoals het was op die dag, de kogelgaten zijn nog zichtbaar. Een historische plek rond een dramatische episode in de geschiedenis van dit land. Fred Troost die met ons mee reist nam ons in een pakkend verhaal mee naar deze gebeurtenis.

Na de lunch toch maar iets luchtiger kost. Weer op zoek naar Nederlands erfgoed. Het voormalige Waterlooplein waar Daendels zijn troepen liet trainen. Nu een onschuldig park met een heroïsch monument voor de inlijving van Papoea Nieuw Guinea. Weer zo'n vraag over de geschiedenis.

Het huis waar Daendels aan begonnen is als zijn toch wel erg grote woning is later voltooid en staat er nog. Nu in gebruik bij de overheid.

Tenslotte de Willemskerk uit 1821. In de geest van koning Willem I om alle protestantse denominaties onder 1 dak te brengen. Binnen zie je dat ook aan de predikantenborden die uit verschillende kerken hier zijn samengebracht. De kerk stond in de steigers, maar ook hier weer die ontwapenende vriendelijkheid. Natuurlijk mochten we binnen komen. Overal kijken, naar boven op de galerij, onze meereizende musicus mocht op de piano. Een prachtig slot van deze dag in een kerk volgens de Centraal bouw.  Zo herkenbaar Nederlands. Voor mij een plek om alle emoties van deze dag een plaatsje te geven.

woensdag, 23 november 2016 20:15

Het eiland Onrust

Geschreven door

Als er één plek is waar een groot deel van de geschiedenis van Indonesië zich heeft afgespeeld dan is dat wel het eiland Onrust, met een snelle boot zo'n half uur varen vanaf Jakarta. Een heerlijke vaartocht langs voor anker liggende schepen en de meest wonderlijke opstellingen van visnetten met boten op palen. Langzaam verdwijnt de skyline van Jakarta.

Het eiland Onrust heeft vele gedaante wisselingen ondergaan. Er is een klein museum met daarin een aantal maquettes van de verschillende fases. Dat helpt wel om een goed beeld te vormen. De VOC had hier haar scheepsreparatiewerkplaats. De haven van Jakarta was erg ondiep. Daar konden de schepen niet dicht aan de kant komen. Bij dit koraal eiland ging dat veel beter. Er was een continue bedrijvigheid waaraan de naam Onrust ontleend is. Er waren alle voorzieningen want de werkers bleven daar steeds weken achtereen waarna ze een week mochten gaan passagieren in Batavia.

Er zijn ook begraafplaatsen, één voor de moslims en een voor de Nederlanders. Ontroerende teksten waren met wat moeite nog leesbaar. Ver weg van familie en vrienden.

Na de VOC periode raakte het eiland in verval tot begin 1900 op veel plaatsen de pest uitbrak. Al snel werd de conclusie getrokken dat dat kwam door het toenemende verkeer naar Mekka. Dankzij de stoomschepen werd deze tocht voor zeer velen bereikbaar en men dacht dat de pelgrims uit verschillende landen elkaar daar besmetten. Dus quarantaine. Dus een nieuwe bestemming voor Onrust.

Het ging zo. Op het eiland Ciper (in de VOC tijd heette het Kuiper en stonden er pakhuizen) kwamen de mensen aan die in Mekka geweest waren. Kleren en lijven werden gewassen en een eerste onderzoek vond plaats. Daarna de korte oversteek naar Onrust waar men moest blijven tot duidelijk was dat men niet besmet was. Ook dit eiland Ciper hebben we bezocht. Voor dit doel zijn heel veel barakken gebouwd en ook goed gebouwd, duurzaam.

Dus toen het gebruik voor quarantaine niet meer nodig was werden er andere toepassingen gevonden. In 1940 werden hier alle NSB-ers geïnterneerd en ieder die een Duits klinkende naam had of wat daar op leek. Het zekere voor het onzekere. Daarna later weer gebruikt door Indonesië om politieke gevangen op te sluiten.

En nu vervallen maar wel indrukwekkend door deze doorlopende geschiedenis  

Het derde eiland wat we bezochten was Kelor, vroeger Kerkhof geheten. Dat kerkhof is er niet meer, door de zee verzwolgen. Wel staat er nog een imposant restant van een fort wat hier gestaan heeft. Op meerdere eilandjes had Nederland forten gebouwd om de haven van Jakarta te beschermen.

Toen het begon te regenen en harder te waaien zijn we maar snel teruggegaan om een roemloos einde in de zee te voorkomen.

dinsdag, 22 november 2016 13:45

Bantan

Geschreven door

Verschillende mensen hebben ons afgeraden om naar Banten te gaan, het vroegere Bantan, voor deze reis. Het zou moeilijk zijn om te bereiken en weinig om te zien.

Aan de ene kant is het advies te begrijpen. Ga je zelf dan is het wel heel moeilijk te vinden en nog moeilijker om te begrijpen. Teksten staan alleen in het Indonesisch, Engels spreken ze daar niet en koffie kun je er niet krijgen.

Maar als je een echte deskundige bij je hebt, zoals Hans Bonke, en bovendien een lokale gids die als tolk kon optreden, dan heeft deze plaats juist heel erg veel te bieden. Een werkelijk historische sensatie.

Je moet er wel even komen. Jakarta in en uit is niet helemaal hopeloos, maar het ligt er wel erg dicht bij. Als je eenmaal op de tolweg bent gaat het een heel stuk vlotter. Bij Serang, waar Eduart Douwes Dekker een poosje woonde, eraf en dan een stuk over de oude Postweg naar Banten. De Postweg waar de naam van Daendels aan verbonden is. In ons Magazine staat daar een artikel over. De naam Daendels komen we wel vaker tegen deze dag.

Dan Banten. Heel veel lokaal opgeworpen tolpoortjes waar je aan onduidelijke gezagdragers steeds een handje geld moet geven. Na wat gezoek, gedraai en gevraag kwamen we bij het museum.

Ontvangen door een medewerker daarvan, die achteraf onmisbaar, ons in zijn eigen taal welkom heette en al pratend ons zijn museum in trok. Gelukkig begreep Hans mijn wenk en nam hij vriendelijk maar doortastend de uitleg over. En toen werd ons veel duidelijk over de plaats en wat daar gebeurd is. Van heel oude tijden al een handelsplaats met grote rijkdom en gezag. Dat bleek ook wel toen we bij archeologische site kwamen waar het paleis van de sultan heeft gestaan. Voor ons ontsloten door de museummedewerker kwamen we toch wel onder de indruk van de enorme oppervlakte van het complex en de fundamenten lieten ons zien hoe groot de vele vertrekken waren. Een eigen waterleiding vanuit de bergen bracht water voor de baden. Het grote bad was nog goed zichtbaar en een paar kleine jongens uit het dorp waren zich er in aan het wassen. Maar of ze hier echt schoon van werden?

Daendels heeft aan de macht van de sultan een einde gemaakt. en om de heerschappij van de VOC te bewijzen werd het fort Speelwijk gebouwd . Ook wel tegen aanvallen van buitenaf maar vooral toch als dwangburcht.

Wonderlijk hoeveel nog van dit fort te zien is. En de museumgids ging geduldig met ons mee en opende met zijn grote sleutelbos alle hekken voor ons.

Tussendoor wilden we ook wat eten. En niet aan een stalletje langs de weg  Daar zijn onze westerse darmen niet tegen bestand. Maar onze lokale vriend wist wel wat. En ja, zo'n 3 kilometer verder een restaurantje met open huisjes onder een afdak. Zittend op de grond rond lage tafeltjes kregen we het heerlijkste eten aangereikt.

Toen er een enorme onweersbui losbarstte zijn we de bus maar ingevlucht en over ondergelopen straten de weg weer naar ons hotel. Toch maar goed dat we dit plan hebben doorgezet.

zaterdag, 19 november 2016 15:08

Batavia

Geschreven door

Op het eerste gezicht lijkt het of er van het 17e en 18e eeuwse Nederlandse verleden in Jakarta niets meer over is. Maar op stap met Dr. Hans Bonke vallen we van de ene verbazing in de volgende verrassing.

Zo zagen we het huis van Gouverneur de Klerck. Zo van de straat waar elke meter gebruikt is naar prachtig groot huis met vele historische details omgeven door een grote voor- en achtertuin. Wat een pracht. De beheerder ontsloot voor ons alle ruimten, trots als hij was dat hij een groep historici uit Nederland mocht ontvangen. We moesten natuurlijk ook met hem op de foto.

Later zagen we ook het huis van Gouverneur van Imhoff. Prachtig gerestaureerd maar door hergebruik niet meer toegankelijk. Dat is trouwens wel mooi. Sinds kort is er een samenwerking tot stand gekomen tussen de overheid en een aantal particuliere bedrijven die historische panden deskundig restaureren en dan een nieuwe bestemming geven. Een prachtig initiatief wat wij in Nederland ook wel kennen onder het begrip Stadsherstel.

Een ander voorbeeld daarvan is de Ankerwerf. Een enorm gebouw wat nu in gebruik is voor feesten en partijen. Een bruiloft werd verwacht maar met Indonesische vriendelijkheid en gastvrijheid werden we naar binnen getrokken en kregen het gehele gebouw te zien.

Naar de VOC pakhuizen waar nu het scheepvaart museum in is ondergebracht. Wat een ruimten, zo prachtig gerestaureerd . Museaal kan het wel wat beter, maar het is er en de stukken zijn er.

Een verrassing is een stuk van de oude stadsmuur waartegen ook de VOC pakhuizen waren gebouwd. Op de plek zelf kom je niet zomaar zonder iemand als Hans Bonke. Het ziet er wel echt heel erg vervallen en verwaarloosd uit. Tussen de muur en de rivier is een smalle ruimte waar in onmogelijke optrekjes de meest vriendelijke mensen wonen.

We zagen de haven met de oude schepen die nog door echte dragers beladen worden. De lunch hadden we in café Batavia waar de Nederlandse vlag fier wappert.

We besloten deze dag met een bezoek aan de Portugese buitenkerk. Met stip het best bewaarde monument uit de vroege VOC tijd en nog steeds als kerk in gebruik. Het begrip Portugees heeft niets met de Portugezen zelf te maken maar in die tijd spraken veel mensen de Portugese taal en daar komt de naam vandaan.

Kortom veel meer te zien hier dan je op het eerste gezicht zou denken en er komt nog meer!

vrijdag, 18 november 2016 15:01

Jakarta, Indonesië

Geschreven door

De stad schreeuw om aandacht en krijgt die ook. De gevoelens voor deze stad buitelen over elkaar heen. Misschien wel het meeste de vriendelijkheid van de mensen in deze stad waar alles letterlijk door elkaar krioelt. Iemand in onze groep zij tegen mij: ik ben nog nooit zoveel toegelachen en toegezwaaid op een dag als hier. En dat is ook zo. 

En dan het verkeer. 24 uur per dag één grote, lange file. Brommers die overal tussendoor kruipen. De passagier ogenschijnlijk geheel ontspannen achterop. Er zijn wel verkeerslichten. Groen snapt iedereen. Oranje doet niet mee en rood is pas rood als het lang genoeg brandt. En dat merk je bij oversteekplaatsen!

Er gaan veel getallen rond over het aantal inwoners hier. Maar alle getallen liggen boven de 10 miljoen. En iedereen probeert wat te verdienen. Een ongelooflijke straathandel. Elk plekje is bezet. Op de toch al overvolle straten zetten ze een klein kraampje of karretje neer en het verkeer schuifelt er omheen.

In een zin: Een fascinerende stad.

Maar wij kwamen uiteraard voor iets anders. De geschiedenis van dit land verbonden met Nederland. Begonnen met de eerste schipvaart van Houtman tot de verzelfstandiging. We doen dat onder leiding van Dr. Hans Bonke. En hij heeft ons al verrassende ontdekkingen laten doen. Maar daar kom ik in een volgend bericht op terug.

maandag, 29 augustus 2016 07:43

Normandie (vervolg)

Geschreven door

Richard Leeuwenhart. Eigenlijk de laatste Normandiër die koning van Engeland én hertog van Normandie was. Altijd maar vechten. Of hij was op kruistocht of hij vocht tegen de Franse koning. Om zich tegen de laatste te verdedigen bouwde hij in één jaar tijd het Chateau Gaillard. De naam betekent zoveel als: de ondeugende. We waren op die plek. Nu een goed herkenbare ruïne, op een magniefieke plek langs meanderende Seine.

We maakten daar een mooie tussenstop op onze reis van Bajeux naar Bauvais. 's Morgens waren we lekker vroeg bij het beroemde tapijt en hadden het voor ons zelf. Dat is werkelijk een historische sensatie. 1000 jaar oud en nog zo kleurig en gaaf. We hadden vooraf in onze reisgids al een aantal details uitgelicht. Want zo zeggen wij altijd: hoe meer je weet, hoe meer je ziet. En dan met de Nederlandstalige toelichting echt weer een beleving. 

Daarna maakten we met een deskundige gids een rondgang door de prachtige kathedraal van Bayeux. We werden op details gewezen die ons anders zeker ontgaan zouden zijn, zoals op één van de pilaren een detail van het tapijt. De eedzwering van Harold die daar hoogstwaarschijnlijk heeft plaatsgevonden. 

Een mooie wandeling met onze gids door de Middeleeuwse stad werd afgesloten met een heerlijke lunch op een gezellig terrasje. 

zaterdag, 27 augustus 2016 07:09

Beauvais

Geschreven door

We reizen veel en dan denk je (wel een beetje arrogant) dat je alle vormen van de bouwkunst in Frankrijk wel zo'n beetje gezien hebt. Als u dat ook denk, dan toch een keer naar Beauvais.

Van de middeleeuwse stad met een rijke Romeinse historie is weinig meer over. Als een wat sinister record wordt daar verteld dat het de enige stad in Frankrijk is die in 1940 door de Duitsers is gebombardeerd. 

Maar de parochiekerk en de kathedraal staan er nog. De parochiekerk met een zo goed zichtbaar Romaans, Gotisch en Renaissance gedeelte. Prachtige beeldhouwwerken om het roosvenster aan de buitenzijde. Voor mij echt nieuw.

De kathedraal, de hoogste Gotische kathedraal in de wereld. Eigenlijk te hoog, te hoog gegrepen en daarom nooit afgekomen. Wat een immense hoogte als je er in staat. Voor je het weet sta je letterlijk met open mond te kijken. De astrologische klok in de kerk is beroemd maar mij trok het interieur en exterieur van het gebouw het meest aan. 

Op de plaats waar het koor van de kerk moest komen staat nu nog de oorspronkelijke Romaanse kerk. Ook nooit eerder gezien. De Romaanse kerk staat er nog omdat de veel grotere kerk die hem moest vervangen nooit af kwam. Een wondermooi ensemble.

Vlak er naast het bisschoppelijke paleis. Werkelijk prachtig. Maar daarvoor een groot poortgebouw met twee torens, een compleet verdedigingswerk midden in de stad?

Wat bleek, de bisschop die daar ook de wereldlijke macht had, had de belastingen zo heftig verhoogd dat hij zich moest beschermen tegen het opstandige gepeupel.

Beauvais, als stad niet zo aantrekkelijk, maar haar monumenten zijn verbijsterend mooi!

Pagina 3 van 5