Project omschrijving

Filosofie van de tuinkunst

Als sinds mensenheugenis bespreken we in het dagelijks leven met elkaar welke zaken mooi en wat we lelijk vinden. Deze gesprekken gaan over alle gebieden van de menselijke omgeving; de muziek, de architectuur en de schilderkunst, maar ook theeserviezen, schemerlampen en tafellakens zijn voorwerp van ons esthetisch oordeel. Vaak eindigen zulke gesprekken met de aloude spreuk: “over smaak valt niet te twisten”. Toch zijn er mensen die van het beoordelen van kunst hun beroep gemaakt hebben. Zij proberen ons te overtuigen waarom een bepaald kunstwerk al dan niet als geslaagd moet worden beschouwd. In hun esthetisch oordeel overwegen zij wat kunst is of in ieder geval zou moeten zijn. Eigenlijk is ons dagelijks leven dus doordrongen van vragen die in de kunstfilosofie (of esthetica) centraal staan.

Interessant is de vraag of we tuinen in die discussie kunnen betrekken; zijn tuinen als kunstwerken te beschouwen? Ongetwijfeld zullen niet alle tuinen daaronder vallen, net als niet elk schilderij een kunstwerk genoemd kan worden. Van oudsher zijn er veel overeenkomsten gelegd tussen tuinieren en schilderkunst. Tenslotte waren veel beroemde tuinontwerpers ook schilder; Gertrude Jekyll bijvoorbeeld en natuurlijk Claude Monet. Maar het ervaren van een tuin maakt dat alle zintuigen worden geprikkeld op een manier die in de andere kunstvormen niet mogelijk is. Een tuin zouden we daarom het best kunnen scharen in de categorie Gesamtkunst.

Reisprogramma:

Dag 1, woensdag 9 september 2020.

In de loop van de morgen gaan we elkaar ontmoeten bij het Intercitystation Heemstede – Aerdenhout. Daar staat onze bus klaar en bezoeken we in dit gebied de tuinen die in en door de Verlichting zijn vormgegeven. Het landgoed Elswoud, Huis te Manpad met de overtuin aan de andere kant van de Herenweg, de Haarlemmerhout en het landgoed Beeckestijn.

We overnachten in de buurt van Haarlem.

Dag 2, donderdag 10 september 2020.

We vertrekken ’s morgens eerst richting Heerenveen. Daar bezoeken we de tuin van Louis le Roy die vanaf de jaren ’70 van de vorige eeuw is ontstaan. We spreken hier van een Ecokathedraal. Een Ecokathedraal is een plek waar mens, plant en dier eindeloos samenwerken. Het gebied wordt met behulp van vrije energie (dus zonder hulp van machines maar alleen met spierkracht) bewerkt, eventueel met behulp van duurzaam herbruikbaar materiaal. Op dit moment is dit vooral steen, maar gebruik van hout en glas is later ook mogelijk. De stenen worden los gestapeld, en dus niet gemetseld zodat dieren en planten de tussenruimtes kunnen gebruiken om te groeien en nestjes in te maken.  Er wordt zonder plan gewerkt, dus geen tekeningen vooraf hoe het gebied zich zal ontwikkelen.

Vervolgens reizen we door naar de Prinsentuin in Groningen waar we een tuin uit de tijd van de renaissance vinden. De tuin ligt achter het Prinsenhof, een gebouw uit de 11e eeuw. De tuin werd in 1626 aangelegd in opdracht van stadhouder Willem Frederik en zijn vrouw Albertine Agnes. Het ernaast gelegen Prinsenhof was sinds 1594 de plaatselijke residentie van de Prinsen van Nassau geworden. De tuin bestaat onder andere uit een rozentuin, een kruidentuin en een gedeelte met berceaus. In een van de vijf perken van de tuin zijn buxushagen aangeplant in de vorm van gekroonde letters W en A, de beginletters van Willem Frederik en Albertine Agnes.

We overnachten in de buurt van Groningen

Dag 3, vrijdag 11 september 2020

We reizen als eerste naar de Kloostertuin van het Klooster Ter Apel. Een prachtige verstilde plek met een kruidentuin, aangelegd volgens de lijnen van de Middeleeuwen waar zoveel mogelijk planten en kruiden uit die tijd verbouwd worden.

Vervolgens reizen we door naar Dedemsvaart, naar de tuinen van Mien Ruys. Ergens diep weggedoken in ons land ligt een groen monument van 25000 m2 dat is ontstaan door de creativiteit en het enthousiasme van één vrouw. Tuinarchitect Mien Ruys heeft zeventig jaar lang haar ideeën over beplantingen en tuinarchitectuur gebruikt om een fascinerende tuin te maken. De Tuinen Mien Ruys geven een chronologisch overzicht van de tuinarchitectuur van de 20e eeuw. Dit unieke tijdsbeeld is gaaf bewaard gebleven en toont alle verschillende perioden.

We overnachten in de buurt van Dedemsvaart.

Dag 4, zaterdag 12 september 2020

Ons eerste bezoek op deze dag is het Volkspark van van Heek in Enschede. Het Volkspark is uit 1872. Het is het oudste Volkspark van Nederland, gesticht naar Engels voorbeeld. Een legaat van Hendrik Jan van Heek (1814-1872) maakte de inrichting van het park mogelijk op voormalig landgoed Goolkate. Het grootste gedeelte is ontworpen in Engelse landschapstijl door Dirk Wattez (1833-1906), ontwerper van veel tuinen in Twente. Kenmerkend voor Wattez’ werk zijn onder meer de sterk slingerende serpentinevijvers.

Vervolgens reizen we door naar de prachtige tuinen van paleis het Loo. De tuinen van Paleis Het Loo zijn in de 17e eeuw aangelegd als barokke tuin in opdracht van Koning-stadhouder Willem III en zijn vrouw Koningin Mary II, de grondleggers en eerste bewoners van Paleis Het Loo. Een Hollandse Baroktuin, symmetrisch met veel parterres, indrukwekkende fonteinen en historische beplanting. De tuin moest Willem en Mary status en aanzien geven en had als doel om hun bezoekers te imponeren.

Vervolgens brengen we u naar het station van waar u dan weer huiswaarts kunt reizen.

Reisbegeleiding

Barbara Moerman studeerde filosofie aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam en is docent filosofie aan het VAVO Rijnmondcollege. Binnenkort verschijnt van haar hand: Van paradijs tot kunstwerk filosofie van de tuinkunst door de eeuwen heen uit.

Inschrijven

Via onderstaand formulier kunt u zich voor dit programma inschrijven.

Reisinformatie

Datum: 9 t/m 12 september 2020
Reis gaat door, er zijn nog enkele plaatsen beschikbaar
Prijs: 2-pers.kamer € 749,- p.p.
1-pers.kamer € 899,- p.p.
Inclusief: In de reissom zijn alle kosten voor vervoer, hotelovernachtingen op basis van halfpension, lunchpakketten, toegangen, informatiepakket en gidsen inbegrepen.
Exclusief: Reis- en annuleringsverzekeringen
Gids: Barbara Moerman