Project omschrijving

Historizon programma rond keizer Domitianus

In december 2021 opent in het Rijksmuseum van Oudheden een grote, internationale tentoonstelling over Domitianus, keizer van het immense Romeinse rijk van het jaar 81 tot 96 na Chr. In de tentoonstelling zijn kunstvoorwerpen uit vele wereldmusea te zien. De bezoeker volgt in deze tentoonstelling het filmische leven van de keizer, zijn keizerin en zijn illustere voorgangers. Domitianus werd keizer op 29-jarige leeftijd. Zijn regeringsperiode geldt als een van de gouden tijden van het imperium. Toch werd hij vermoord en na zijn dood bespot, verguisd en uiteindelijk vergeten. Maar hoe was Domitianus werkelijk als keizer?

Topstukken uit de gouden tijd van het Romeinse rijk

In de expositie is een keur aan topstukken te zien uit de eerste eeuw na Christus, de hoogtijdagen van het Romeinse rijk. U ziet portretten en standbeelden van Domitianus en leden van de keizerlijke familie, fragmenten van muurschilderingen en mozaïeken uit chique villa’s en paleizen, beelden van goden en godinnen, sieraden van goud en edelstenen, luxe glaswerk, servies en grafmonumenten van de elite. Maar ook meer dagelijkse zaken, zoals de schoenen en schrijfstiften van Domitianus’ soldaten liggen in de vitrines. Projecties en (3D-)reconstructies geven een beeld van het leven in Rome, in de eerste na Christus een stad met spectaculaire nieuwe monumenten.

Bouwers van het Colosseum

Met vader Vespasianus en broer Titus vormde Domitianus de Flavische dynastie. Kunst en literatuur vierden hoogtij in hun regeringsperiodes. Maar ook opmerkelijke historische gebeurtenissen vonden toen plaats, zoals de verwoesting van Jeruzalem (70 na Chr.) en de uitbarsting van de Vesuvius (79 na Chr.), waarbij Pompeii en Herculaneum voor altijd bevroren bleven. Domitianus bouwde het Rome dat u vandaag de dag kent: zijn paleis op de Palatijn, de boog van Titus, het stadion dat zijn vorm aan het huidige plein Piazza Navona gaf. En in het oog springt vooral de voltooiing tijdens zijn regeerperiode van het bouwwerk dat nog steeds iconisch is: het Colosseum.

Bezoek tentoonstelling

In  januari 2022 organiseert Historizon dagtochten naar deze tentoonstelling in het RMO in Leiden. De archeologe Diana de Wild zal daarbij een inleiding houden over de tentoonstelling

Reisprogramma:

Daarnaast organiseert Historizon van 14 t/m 19 maart 2022 een reis naar het Rome van keizer Domitianus.

Deze reis zal onder leiding staan van Hadelinde Brugge. Een Nederlands sprekende gids die al vele jaren in Rome leeft en werkt en veel kennis heeft van de rijke geschiedenis van Rome en omgeving.

Domitianus was een heel andere keizer dan zijn vader Vespasianus en zijn broer Titus.

Er ontstonden wrijvingen en vijandschap tussen de senaat en de keizer doordat Domitianus de macht van de senaat enorm beperkte en de inkomsten van de senatoren aan banden legde. Ze mochten niet meer dan een bepaalde hoeveelheid land bezitten en bovenal mochten zij geen land bezitten op plaatsen die belangrijk waren voor de voedselvoorziening van de staat. Domitianus ging zo ver dat hij rechtstreeks en voortdurend het vetorecht over senatoriale wetten uitoefende.

Om niet gedood te worden, moest Domitianus geliefd zijn bij de soldaten en het volk. Om de soldaten tevreden te houden, verhoogde hij de soldij. Zijn hele leven zorgde hij goed voor de Praetorianen, de ‘bodyguards’ van de keizer. De enige manier om het volk tevreden te houden was door gebouwen neer te zetten die van groot nut waren voor het volk en door het organiseren van voorstellingen en spelen van allerlei aard. Hij liet het amfitheater, het Colosseum, vergroten. Een analyse van de muren van het Colosseum heeft aangetoond dat veel van de bouw van zijn tijd dateert. Dat wil zeggen, niet alleen de bovenste verdieping en de kelders dateren uit zijn tijd, maar bijna al het metselwerk in baksteen, zelfs dat van de onderste verdiepingen, is gemaakt met baksteen met het Domitianusstempel.

Het hele gebied rond het Colosseum werd door hem monumentaal gemaakt. Alle gebouwen die op de een of andere manier dienden om het Colosseum te laten functioneren, werden door hem gebouwd.

Hij heeft een grote restauratie laten uitvoeren aan de paardenrenbaan, het Circus Maximus.

Hij liet de Tiber bedijken. Aan Domitianus danken we de bouw van het keizerlijk paleis op de Palatijn. Rabirio was de architect.

Niet alleen het Forum Transitorium (ook Forum van Nerva genoemd), maar ook de hele inrichting van het Forum van Trajanus is waarschijnlijk van Domitianus. De afsnijding van de Latiarisheuvel om plaats te maken voor dit Forum zou zijn werk zijn en wel omdat de archeologen het er nu grotendeels over eens zijn dat de Trajanusmarkten door hem zijn aangelegd.

Rome bereikte in zijn tijd het hoogtepunt van zijn bevolking, tussen 800.000 en een miljoen inwoners. Domitianus liet het hele bevoorradingssysteem van de stad herstructureren. Hij liet het emporium, de rivierhaven aan de Tiber, herbouwen en met hem begon ook de creatie van een nieuwe heuvel, de Monte Testaccio, de afvalberg van amforen (gescheiden afval!). Aan hem hebben wij waarschijnlijk ook de start te danken van de graafwerkzaamheden aan de zogenaamde haven van Trajanus.

Domitianus was een hersteller van traditionele culten, hij had een bijzondere verering voor de godin Minerva. Hij liet veel van de oudste tempels restaureren.

Zijn vijandschap met de Senaat groeide meer en meer. Hij dwong de senatoren naar het keizerlijk paleis te verhuizen om situaties met hem te bespreken. Domitianus verwierf voor hem de titel Dominus et Deus, d.w.z. Heer en God, en legde, aldus Suetonius, de gynoflexie op in zijn aanwezigheid. Het einde van Domitianus kwam toen in 96 een samenzwering werd uitgebroed, een samenzwering waaraan een groep senatoren deelnam, maar waarvan ook Domitianus’ vrouw lid schijnt te zijn geweest. De dag na zijn moord werd Nerva tot keizer uitgeroepen.

Reisbeschrijving

Tijdens deze reis zullen we onder begeleiding en uitleg van Hadelinde Brugge de volgende lokaties bezoeken:

De Palatijnheuvel met het keizerlijk paleis, het Forum Romanum, het Colosseum, het Ludus Magnus (oefentheater van de gladiatoren), het Forum van keizer Nerva (de opvolger van Domitianus) en de Markten van Trajanus.

Het magazijn van Domitianus onder de huidige San Clementekerk. De atletiekbaan onder het Piazza Navona en het aangrenzende Odeon waarvan alleen de vorm nog te zien is doordat het Palazzo Massimo alle Colonne (van de 16e eeuw) gebruik heeft gemaakt van de fundamenten van dit muziektheater

Verder brengen we een bezoek aan het park van de aquaducten omdat de watertoevoer erg belangrijk was voor de bevolking van Rome en Domitianus liet ook hier renovaties uitvoeren.

We brengen een uitgebreid bezoek aan Ostia Antica om een goede indruk te krijgen van hoe het dagelijks leven in zijn tijd functioneerde. En omdat er toen bijna een miljoen mensen in Rome woonden was de bevoorrading van de stad erg belangrijk en dat gebeurde vanuit Ostia.

De precieze dagindeling volgt later.

Reisinformatie

Datum: 14 t/m 19 maart 2022
Prijs: € 1.445.- p.p. op basis van een tweepersoonskamer
€ 1.595,- p.p. op basis van een eenpersoonskamer
Inclusief: In de reissom zijn alle kosten voor vliegtickets, vervoer, overnachtingen, alle maaltijden, toegangen en gidsen inbegrepen.
Gids: Hadelinde Brugge
Vluchten: Rechtstreeks vanaf Schiphol Airport

    Inschrijven

    Via onderstaand formulier kunt u zich voor dit programma inschrijven.